TEMPERATURA WODY

Głównym źródłem ciepła dla wody jest promieniowanie słoneczne , a ubocznym – dno zbiornika oraz rozgrzane powietrze. Woda jest złym przewodnikiem ciepła. Zmiana temperatury w całej objętości zbiornika następuje tylko na skutek mieszania wywołanego falowaniem lub konwekcją pionową mas wodnych przy różnym gradiencie gęstości. Temperatura wody obniża się wskutek wypromieniowania ciepła w powietrze , parowania wody i oddawania ciepła do podłoża.

Sezonowe zmiany klimatyczne są podstawowym czynnikiem kształtującym rozmieszczenie ciepła w zbiornikach.W umiarkowanych szerokościach geograficznych wyróżniono 4 sezony limnologiczne . Po zejściu lodu woda stopniowo ogrzewa się. Przy temperaturze 4C uzyskuje ona największą gęstość i opada na dno zbiornika wypychając wodę z niższej temperaturze i gęstości.
W ten sposób wyrównuje się temperatura w całym zbiorniku.Zjawisko to nazywamy cyrkulacją wiosenną lub przemieszczaniem.

Okres cyrkulacji przerywa wzrastanie temperatury w powierzchniowej warstwie wody. Stopniowo zakłada się wyraźna stratyfikacja temperatur . Górną , mieszaną przez wiatr , warstwę wody o wyrównanej i wyższej temparaturze nazywano epilimnionem . Poniżej zalega stosunkowo wąska warstwa tzw.metalimnion.Metalimnion nazwano inaczej skokiem termicznym lub termokliną. Wodę najchłodniejszą zalegająca poniżej metalimnionu nazwano hypolimnionem. Temperatura poszczególnych warstw wody może wahać się w szerokim zakresie , zależnie od intensywności i zasięgu mieszania.

Stagnacja letnia w jeziorach dimiktycznych utrzymuje się przez kilka miesięcy. Na ogół na przełomie sierpnia i września , pod wpływem wiatru , stopniowo pogłębia sie warstwa epilimnionu.
Metalimnion , o większej miąższości , przesuwa się do coraz głębszych warstw wody. Z nastaniem chłodów jesiennych , gdy temperatura wody obniży się do 4"C , następuje ponowne przemieszczenie całej masy. Nazwane jest to cyrkulacja jesienną.Pojawienie się pokrywy lodowej na jeziorze zapoczątkowuje okres stagnacji zimowej. Warunki termiczne w tym czasie są odwrotne niż w okresie stagnacji letniej. Zasięg zimowy epilimnionu i termokliny jest niewielki .Podstawową objętość zbiornika zajmują wody hypolimnionu o nieco wyższej temperaturze i gęstości.

Życie ryb jest możliwe tylko w wodzie o zakresie temperatury 0-41"C , powyżej następuje denaturacja białek. Większość gatunków bytuje jednak w mniejszych zakresach temperatury. Pod względem tolerancji termicznej w naszej strefie klimatycznej ryby podzielono na 3 grupy:

-stenotermiczne – przystosowane do niskich temperatur i tolerujące stosunkowo niewielkie wahania. Są to ryby łososiowate które giną w temp 28"C
-przejściowe- znoszące krótkotrwale wyższa temperaturę wody w przedziale 28-34"C( szczupak , okoń, kiełb i wędrowne łososiowate)
-eurytermiczne- przystosowane do dużego zakresu temperatury wody , ginące dopiero powyżej 34"C(karaś , karp , lin , prawdopodobnie wzdręga oraz leszcz)

Intensywność przemiany materii ryb zwiększa się ze wzrostem temperatury wody. W warunkach optymalnych dla gatunku obserwuje się dużą aktywność żerowania ryb. Temperatura wody wpływa nie tylko na wzrost osobniczy , ale warunkuje dojrzewanie płciowe i rozród. Tarło ryb może rozpocząć się tylko w odpowiedniej temperaturze.

Wzrost temperatury przyśpiesza przemianę materii , równocześnie obniża się zawartość dostępnego rybom , rozpuszczonego w wodzie tlenu.W wyższych temperaturach ryby zaczynają wykazywać objawy zwiększonej aktywności , występują także zakłucenia w czynnościach organizmu.
Literatura:RYBACTWO ŚRÓDLĄDOWE A.SZCZERBOWSKI